Tijdens mijn onderzoek naar het leven van mijn opa Roelof Klok vond ik een adres dat mij niet meer losliet: Ballast B10 in Coevorden. Op verschillende documenten werd dit genoemd als de plek waar hij begin jaren vijftig werkte en woonde als knecht. Maar waar was dit precies? Bestaat deze locatie nog, en wat zegt deze plek over zijn leven in die periode?
In dit bericht volg ik het spoor van dat ene adres terug in de tijd, aan de hand van de woningkaart en het archief van het kadaster.
Wat weet ik al?
Het adres Ballast 5 (B10) kwam ik op het spoor via een getuigenschrift van mijn opa. In 1951 verklaarde J. H. Schierbeek, landbouwer te Coevorden, Ballast B10, dat Roelof “de trouwste arbeider was welke hij had gehad”.
Ook op de woningkaart van Ballast 5 (B10) staat Roelof vermeld. Hij woonde daar als knecht van 1 februari 1950 tot 7 januari 1952. Als hoofd van het gezin staat Jan H. Schierbeek vermeld, vrijwel zeker is dit dezelfde persoon die het getuigenschrift opstelde.
De woningkaart laat nog iets belangrijks zien: op 18 november 1986 het adres veranderd van Ballast 5 (B10) in Ballastweg 57. Daarmee was een eerste aanwijzing gevonden dat het hier om een locatie ging die door de tijd heen meerdere keren was veranderd.
Wat wil ik weten?
Voor mijn familieonderzoek wil ik graag weten waar deze boerderij precies heeft gestaan. Ik ben benieuwd hoe het leven van mijn opa er daar uitzag. Wat voor werk deed hij als knecht? Zorgde hij voor vee of werkte hij juist op het land?
Om dat beter te kunnen begrijpen, is het nodig om meer te weten over:
- de ligging van het perceel
- de opeenvolgende eigenaren
- het gebruik van het land en de bebouwing
Die informatie is te vinden in het kadaster.
Zoeken in het kadaster
Het raadplegen van het kadasterarchief vraagt enige voorbereiding. Je kunt er zelf een abonnement voor afsluiten, maar bij veel historische verenigingen en lokale archieven is het ook mogelijk om in het archief van het kadaster in te zien. Het zoeken zelf vraagt ervaring: percelen veranderen, adressen verdwijnen en de ruilverkaveling is een uitdaging op zich.
Om overzicht te houden, werk ik altijd met onderstaande tabel waarin ik per perceel vastleg wat ik vind en waar die informatie vandaan komt.
| Perceel | Informatie | Bron / legger |
|---|---|---|
Vanwege privacy kan ik geen volledig ingevulde tabel delen. Wel kan ik beschrijven welke informatie het onderzoek heeft opgeleverd. Omdat mijn zoektocht begon met een recent adres, beschrijf ik de geschiedenis van het heden terug naar het verleden.
Eigenaren van het perceel
De meest recente eigenaar die ik kan noemen is Aleida Johanna Meijerink, weduwe van H. A. Weering. Zij woonde ook op de Ballast 5. Het perceel bestond toen uit een boerderij, schuren, tuin en grasland. Ze erfde het eigendom na het overlijden van haar man. Uit aanvullend onderzoek blijkt zij in 2004 is overleden1.
Haar man, Hendrik Antonius Weerink (ook geschreven als Weering), was tot zijn overlijden in 1985 eigenaar van het perceel. Hij werkte eerst als pompbediende en later als landbouwer. Hij woonde op Ballast 7 en later op Ballast 5. Hendrik werd geboren op 23 maart 1923.
Daarvoor was het perceel in bezit van de gemeente Coevorden. Hoe dit eigendom precies tot stand is kwam is niet duidelijk. In deze periode vond wel ruilverkaveling plaats, waardoor percelen van vorm en omvang veranderden. Het perceel werd in die tijd een stuk kleiner, namelijk nog maar 69 are.
In 1978 kocht de gemeente het perceel van Gerrit Schierbeek, landbouwer, geboren op 13 maart 1928. Gerrit woonde op de Ballast op de nummer 5, 3 en later 7. Tijdens zijn eigendom was het perceel opvallen groter, namelijk 4 hectare en 86 are. Rond 1971 werd het perceel verbouwd. Gerrit overleed in 20062.
Gerrit had het perceel gekocht van Jan Hendrik Schierbeek. Jan Hendrik was een boerenknecht toen hij werd ingeschreven in het kadaster, maar later werd dit aangepast naar landbouwer. Hij woonde op het Padhuis en later in de Ballast op B06, B12, 5 en 3a. In zijn eigendom veranderde de omschrijving van het perceel van een huis en hooiland in een huis met schuur, kippenhok en grasland.
Jan Hendrik kocht het perceel in 1915 van Roelof Gommer, een landbouwer in de Ballast. Het was toen nog een perceel hooi- en weiland.
Conclusies
Adressen door de tijd heen
Door de jaren heen veranderde het adres van deze locatie meerdere keren. Dankzij het kadaster en de woningkaart is vast te stellen dat het telkens om dezelfde plek ging.
| Periode | Adres |
|---|---|
| 1951 | Ballast B10 |
| onbekend | Ballast 5 |
| vanaf 18 november 1957 | Ballastweg 57 |
Bewoners en eigenaren in relatie tot mijn onderzoek
In deze lange geschiedenis zijn twee personen voor mijn familieonderzoek bijzonder relevant. Jan Hendrik Schierbeek is interessant omdat hij niet alleen eigenaar en bewoner was, maar ook de schrijver van het getuigenschrift over Roelof. Daarnaast is de eerdere eigenaar Roelof Gommer opvallend, omdat een boer met die naam ook in andere bronnen rondom Roelof wordt genoemd.
| Periode | Interessante eigenaren en bewoners |
|---|---|
| – 1915 | Roelof Gommer, eigenaar |
| 1915 – 1969 | Jan Hendrik Schierbeek, eigenaar en bewoner. |
| 1950 – 1952 | Roelof Klok, inwonend als knecht |
Betekenis voor mijn onderzoek
Voor mijn onderzoek betekend dit dat ik nu weet dat de J.H. Schierbeek van het getuigenschrift daadwerkelijk de eigenaar was van het adres Ballast B10. Ook weten we dat deze boerderij tegenwoordig te vinden is op het adres Ballastweg 57.
De gevonden informatie heb ik dan ook toegevoegd aan het woningkaart Ballastweg 57 en aan de tijdlijn van Roelof Klok. Zo krijgt een korte vermelding ook een weer concrete plek in het leven van mijn opa.
Verder lezen
De zoektocht naar Ballast B10 laat zien hoe een enkele adres uitgroeit tot een tastbare plek in de familiegeschiedenis. Voor mij betekende dit dat het werk en wonen van opa Roel weer letterlijk op de kaart te zetten was.
Wie als familie verder wil kijken, kan via de woningkaart van de Ballastweg 57 en de tijdlijn van Roelof Klok volgen waar hij nog meer heeft gewoond en gewerkt. Voor andere onderzoekers laat dit voorbeeld zien hoe woningkaarten en kadastergegevens elkaar aanvullen bij het volgen van een locatie door de tijd heen. Op mijn website vindt je meer over werken met het kadaster.
Bronnen
- Online-begraafplaats.nl, graf van Aleida Johanna Meijerink (1926-2004) en Hendrik Antonius Weering (1923-1984) ↩︎
- Online-begraafplaats.nl, graf van Gerrit Schierbeek (1928-2006) ↩︎
Nieuwsbrief
Wil je op de hoogte blijven van nieuwe berichten, updates en leuke weetjes? Schrijf je dan in voor de nieuwsbrief.
Geef een reactie